سرشماری عمومی نفوس ومسکن با تلفیق اطلاعات ثبتی ومراجعه میدانی،باهدف جمع‌آوری داده‌های جمعیتی و مسکن اجرامیشود.
به گزارش سرشماری یکی از ابزارهای اصلی دولت‌ها برای شناخت وضعیت جمعیت و برنامه‌ریزی در حوزه‌های مختلف کشور است؛ فرآیندی که با جمع‌آوری اطلاعات درباره افراد، خانوارها و محل سکونت آنها، داده‌های مورد نیاز برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری را فراهم می‌کند.
برای درک کارکرد سرشماری می‌توان برگزاری یک مراسم ازدواج را مثال زد؛ پیش از برگزاری مراسم، تعداد مهمانان و ترکیب آنها از نظر تعداد مردان، زنان و کودکان مشخص می‌شود. بر اساس این اطلاعات، ظرفیت سالن، میزان پذیرایی و بودجه مورد نیاز برآورد خواهد شد. در واقع، سرشماری نیز در مقیاسی بزرگ‌تر، همین کارکرد را برای اداره امور کشور دارد و اطلاعات لازم برای برنامه‌ریزی را در اختیار دولت قرار می‌دهد.
سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1405 در حالی در دستور کار قرار گرفته که شیوه اجرای آن نسبت به سرشماری‌های گذشته تغییر کرده است. در سرشماری‌های پیشین، جمع‌آوری اطلاعات عمدتاً از طریق مراجعه میدانی مأموران به منازل انجام می‌شد، اما در دوره جدید، ترکیبی از روش‌های میدانی و ثبتی برای گردآوری داده‌ها به کار گرفته می‌شود.
مطالعات مربوط به سرشماری 1405 پس از تصویب‌نامه هیئت وزیران در 24 اردیبهشت 1399 برای تشکیل ستاد سرشماری عمومی نفوس و مسکن ثبتی‌مبنا آغاز شد. در ادامه، فرمان رئیس‌جمهور برای اجرای این طرح در 22 اسفند 1403 صادر شد.
در روش ثبتی‌مبنا، اطلاعات مورد نیاز از ظرفیت پایگاه‌ها و داده‌های ثبتی دستگاه‌های مختلف جمع‌آوری می‌شود و در کنار آن، روش میدانی نیز برای تکمیل اطلاعات مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ترکیب قرار است مبنای اجرای سرشماری جدید باشد.
هدف از اجرای سرشماری، دستیابی به اطلاعات دقیق درباره وضعیت جمعیت، مسکن و سایر ویژگی‌های جامعه است؛ اطلاعاتی که می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های اقتصادی، اجتماعی و خدماتی کشور مورد استفاده قرار گیرد.
بر این اساس، سرشماری 1405 با تغییر شیوه گردآوری اطلاعات، در مسیر استفاده از ظرفیت داده‌های ثبتی در کنار روش‌های میدانی قرار گرفته است؛ رویکردی که نتیجه آن باید در قالب آمارهای دقیق و قابل اتکا، زمینه برنامه‌ریزی بهتر برای کشور را فراهم کند.
