ارزش ذخایر طلای جهان در سال ۲۰۲۵ از ارزش اوراق خزانهداری آمریکا در اختیار نهادهای رسمی خارجی فراتر رفت؛ اما این تغییر لزوماً به معنای افزایش جذابیت طلا نسبت به بدهی دولت آمریکا نیست. بخش مهمی از این اختلاف ناشی از جهش قیمت طلا و وجود ذخایر تاریخی این فلز در چند کشور بزرگ است. با حذف این عوامل، اوراق خزانهداری همچنان جایگاه مهمتری در سبد ذخایر بینالمللی دارد.
به گزارش اکوایران و طبق یادداشت منتشر شده توسط اقتصاددان ارشد فدرال رزرو، کالین ویس، در سال ۲۰۲۵ ارزش بازار ذخایر طلای جهان به حدود ۵.۱ تریلیون دلار رسید و از ۳.۹ تریلیون دلار اوراق خزانهداری آمریکا که در اختیار نهادهای رسمی خارجی بود، عبور کرد. این اتفاق توجه زیادی را به خود جلب کرد و این پرسش را مطرح کرد که آیا طلا در حال کنار زدن اوراق خزانهداری به عنوان یکی از اصلیترین داراییهای ذخیرهای جهان است؟
با این حال، مقایسه مستقیم این دو رقم میتواند گمراهکننده باشد. یکی از دلایل اصلی، افزایش شدید قیمت طلا از سال ۲۰۲۴ است؛ رشدی که بخش قابلتوجهی از آن به افزایش تقاضای سرمایهگذاران خصوصی و ورود سرمایه به صندوقهای قابل معامله با پشتوانه طلا مربوط میشود، نه افزایش متناسب خرید بانکهای مرکزی.
رشد ارزش دلاری ذخایر طلا در سالهای اخیر تا حد زیادی نتیجه تجدید ارزیابی ذخایر موجود بوده است. خرید طلای بانکهای مرکزی از سال ۲۰۲۲ افزایش قابلتوجهی داشت، اما پس از آن در سطح بالایی ادامه یافت و شتاب تازهای که بتواند بهتنهایی افزایش شدید قیمت طلا را توضیح دهد، مشاهده نشد. در مقابل، از اواخر سال ۲۰۲۴ ورود سرمایه بخش خصوصی به ETFهای طلا افزایش چشمگیری داشت.
بنابراین، افزایش ارزش ذخایر طلا را نمیتوان بهطور کامل به تغییر استراتژی بانکهای مرکزی نسبت داد. در واقع، حتی اگر مقدار فیزیکی طلای موجود در ذخایر افزایش یافته باشد، رشد قیمت این فلز نیز ارزش دلاری کل ذخایر را به شکل قابلتوجهی بالا برده است.
عامل مهم دیگر، نحوه مقایسه دو مجموعه داده است. ذخایر طلای جهان شامل طلای متعلق به دولت آمریکا نیز میشود، در حالی که اوراق خزانهداری آمریکا که به عنوان ذخایر رسمی خارجی ثبت میشوند، شامل اوراق متعلق به خود آمریکا نیستند.
آمریکا حدود ۲۲ درصد از ذخایر طلای جهان را در اختیار دارد. بنابراین، وقتی طلای آمریکا از محاسبات کنار گذاشته شود، ارزش ذخایر طلای سایر کشورها در بخش عمده سال ۲۰۲۵ حدود ۰.۸ تا ۱.۱ تریلیون دلار کمتر از رقم کل خواهد بود. در پایان سال ۲۰۲۵، ارزش طلای جهان بدون آمریکا حدود ۴ تریلیون دلار بود که تنها اندکی از ۳.۹ تریلیون دلار اوراق خزانهداری در اختیار خارجیها بیشتر بود. تا ژوئن ۲۰۲۶، اوراق خزانهداری بار دیگر از ذخایر طلای جهان بدون آمریکا پیشی گرفت.
بخش بزرگی از ذخایر طلای جهان نیز میراث دوران برتون وودز است. پنج دارنده بزرگ طلا یعنی آمریکا، آلمان، ایتالیا، فرانسه و صندوق بینالمللی پول، در مجموع حدود ۵۲ درصد از طلای جهان را در اختیار دارند، اما از دهه ۱۹۷۰ تاکنون خریدهای عمدهای انجام ندادهاند. به همین دلیل، این ذخایر لزوماً منعکسکننده تصمیم امروز بانکهای مرکزی برای انتخاب طلا به جای اوراق خزانهداری نیستند.
اگر این پنج دارنده بزرگ از مقایسه کنار گذاشته شوند، تصویر متفاوتی به دست میآید. در ژوئن ۲۰۲۶، ارزش اوراق خزانهداری آمریکا در اختیار سایر کشورها حدود یک تریلیون دلار بیشتر از ذخایر طلای آنها بود. حتی با افزودن برآورد خریدهای گزارشنشده طلا توسط بخش رسمی، این فاصله حدود ۶۰۰ میلیارد دلار باقی میماند.
این به معنای آن نیست که نقش طلا در ذخایر بانکهای مرکزی کاهش یافته است. از سال ۲۰۰۸ به بعد، بخش رسمی بهطور خالص به انباشت طلا ادامه داده و سرعت این روند از سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است. با این حال، همزمان سرمایهگذاران رسمی خارجی در فاصله سال ۲۰۲۲ تا آوریل ۲۰۲۶ نزدیک به ۲۰۰ میلیارد دلار اوراق خزانهداری آمریکا خریداری کردهاند.
دادههای موجود، بیشتر از آنکه از جایگزینی اوراق خزانهداری با طلا حکایت کنند، نشاندهنده افزایش اهمیت طلا در کنار تداوم نقش اوراق خزانهداری در سبد ذخایر بینالمللی هستند.