اقتصاد۲۴- نرخ دلار در بازار آزاد پس از حدود دو هفته نوسان محدود روز دوشنبه ششم مهرماه با جهشی معنادار مواجه شد و در ارقام بالاتر از ۲۴۰هزار تومان پیشروی کرد.
طی دو هفته گذشته اخبار درباره احتمال تشدید درگیریها از یک سو و احتمال آغاز گفتوگو میان ایران و آمریکا از سوی دیگر، معاملهگران را در وضعیت احتیاط قرار داده بود و دلار عمدتا در محدودهای با نوسان روزانه کمتر از یک درصد معامله میشد.
اکنون با کمرنگتر شدن انتظارات درباره دستیابی به توافقی پایدار، بار دیگر انتظارات افزایشی در بازار تقویت شده است. کارشناسان معتقدند تقویت انتظارات افزایشی، تشدید تحریمها، محاصره دریایی و هوایی، در کنار عوامل بنیادین تورم بالا و رشد بالای نقدینگی از افزایش قیمت دلار در ماههای اخیر حمایت میکند.
بسیاری از فعالان بازار در هفته پایانی شهریورماه انتظار داشتند روند صعودی دلار با تقویت تقاضا در نخستین روزهای مهرماه همراه شود. با این حال، در نخستین روزهای مهرماه نشانهای از پایان نوسانات محدود مشاهده نشد و برخی فعالان حتی ادامه این وضعیت را تا دستکم ۱۰ روز نخست ماه محتمل میدانستند. به نظر میرسد اخبار مرتبط با سفر نیویورک و احتمال تحولات دیپلماتیک، ورود بخشی از تقاضا به بازار ارز را به تعویق انداخت. در نهایت، با کمرنگتر شدن این انتظارات، دلار بار دیگر در سطوح قیمتی بالاتر قرار گرفت.
بیشتر بخوانید:
نرخ دلار از ابتدای سال تا روز گذشته بیش از ۶۰درصد افزایش یافته است. با این حال، روند صعودی که بیش از شش ماه ادامه داشته، علاوه بر عوامل بنیادی، به محرکهای جدید و مقاطعی از اصلاح قیمتی نیز نیاز دارد تا زمینه لازم برای ادامه حرکت فراهم شود.
یکی از مهمترین عوامل حمایتکننده از رشد نرخ دلار انتظارات افزایشی حاکم بر فضای اقتصادی است؛ انتظاراتی که از نااطمینانیهای سیاسی، تداوم سایه جنگ و ابهام بیشتر درباره روند مذاکرات با آمریکا تغذیه میشود.
کارشناسان معتقدند رشد انتظارات تنها محرک افزایش نرخ دلار در ماههای اخیر نبوده است. شرایط واقعی ناشی از تشدید تحریمهای اقتصادی و محدودیتهای ایجادشده در مسیر تجارت خارجی نیز بر قیمتگذاری بازار ارز اثرگذار است و از سوی دیگر، همین عوامل میتوانند انتظارات افزایشی را تقویت کنند.
در حال حاضر اقتصاد ایران در دوازدهمین هفته محاصره دریایی قرار دارد و در روزهای اخیر محدودیتهای هوایی نیز به این شرایط افزوده شده است. همچنین گمانهزنیها درباره بسته شدن مرزهای زمینی افزایش یافته است. تداوم چنین شرایطی میتواند چشمانداز عرضه ارز در اقتصاد کشور را تحتتاثیر قرار دهد.
در کنار عوامل بیرونی، رشد نقدینگی، رشد پایه پولی و تورم نیز از عوامل بنیادین حمایتکننده از افزایش ادامهدار نرخ ارز محسوب میشوند. اگرچه در آخرین آمارهای منتشرشده، از سرعت رشد برخی از این متغیرها کاسته شده است، اما این متغیرها بهعنوان اصلیترین نشانگرهای وضعیت اقتصاد کشور همچنان در سطوح بالایی قرار دارند.