شرکتهای هواپیمایی بزرگ آمریکا و تحلیلگران صنعت هوانوردی گفتند: مسافران هوایی ممکن است حتی در صورت کاهش قیمت نفت و سوخت جت، همچنان مجبور به پرداخت بهای بالایی برای بلیت هواپیما باشند.
قیمت سوخت جت پس از آغاز تجاوز نظامی آمریکا به ایران بهشدت افزایش و در بهار بهطور چشمگیری کاهش یافت، اما با ادامه تابستان دوباره جهش کرد. برت هاوس، اقتصاددان و مدرس مدرسه کسبوکار کلمبیا، اظهار کرد: این نوسانات، برنامهریزی برای شرکتهای هواپیمایی را دشوارتر کرده و موجب شده است آنها در کاهش قیمت بلیتها محتاط باشند.
قیمت سوخت جت طی جنگ تحمیلی حتی سریعتر از قیمت نفت افزایش یافت که هم ناشی از افزایش قیمت نفت خام و هم محدود شدن عرضه سوخت پالایش شدهای بود که یکی از بزرگترین هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی محسوب میشود. شرکتهای هواپیمایی، برخی پروازها با سود اندک را کاهش داده و قیمت بلیت و هزینه بار را افزایش دادهاند. با این حال، شرکتهای بزرگ هواپیمایی آمریکا اعلام کردند افزایش درآمد حاصل از مسافران در ابتدا تنها بخشی از هزینههای فزاینده سوخت آنها را پوشش داده است.
قیمت بلیت هواپیما همگام با قیمت سوخت تغییر نکرده است. طبق دادههای آرگوس، شاخص سوخت جت آمریکا از اوج ۴.۸۸ دلار در هر گالن در اوایل آوریل، به ۲.۷۰ دلار در ژوئن سقوط کرد که پایینترین سطح دوران جنگ بود، اما میانگین قیمت بلیتها همچنان بالا ماند.
بر اساس دادههای اداره آمار حملونقل آمریکا، میانگین قیمت بلیت، بدون احتساب هزینههای اختیاری خدماتی مانند بار تحویلی و انتخاب صندلی، از ۴۰۵ دلار در سه ماهه پایانی ۲۰۲۵، به ۴۲۸ دلار در سه ماهه نخست سال جاری و سپس به ۴۳۶ دلار در فاصله آوریل تا ژوئن افزایش یافت.
هاوس گفت: بخشی از اختلاف میان قیمت سوخت و قیمت بلیت هواپیما به زمانبندی مربوط میشود. شرکتهای هواپیمایی معمولا چند ماه زودتر درباره تعداد پروازها و صندلیهایی که ارائه خواهند کرد تصمیم میگیرند. در این تصمیمگیری، هزینههای مورد انتظار سوخت و سایر هزینهها در نظر گرفته و فروش بلیتها نیز حتی زودتر آغاز میشود.
وی توضیح داد: اگرچه قیمت صندلیهای یک پرواز مشخص میتواند بارها تغییر کند، اما شرکتهای هواپیمایی نمیتوانند پس از فروش بلیت، در صورت جهش ناگهانی قیمت سوخت، بهای آن را افزایش دهند. هاوس افزود: فقط سطح هزینه سوخت نیست که برای شرکتهای هواپیمایی مشکل یا چالش ایجاد میکند، نوسان آن نیز مشکلساز است.
با تغییر برنامه پروازها و قیمتها تا ماههای آخر سال جاری، تاکنون نشانه چندانی از کاهش فشار بر مسافران دیده نمیشود. بر اساس آمار وزارت کار آمریکا، قیمت بلیت هواپیما در آگوست ۲۳ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. قیمت سوخت جت نیز در ماه جاری به افزایش خود ادامه داد و بر اساس شاخص آرگوس، در ۱۷ سپتامبر به ۴.۵۳ دلار در هر گالن رسید. میانگین قیمت سوخت در چهار بازار آمریکا که این شاخص، آنها را رصد میکند، روز جمعه به ۴.۳۰ دلار در هر گالن رسید که همچنان تقریبا دو برابر میانگین ۲۰۲۵ بود.
شرکت رزرو سفر «هاپر» اعلام کرد مسافرانی که از هماکنون به دنبال خرید بلیت برای تعطیلات هستند با بالاترین قیمت بلیت هواپیما در یک دهه گذشته مواجه شدهاند.
فشار بر شرکتهای هواپیمایی و مسافران فقط به آمریکا محدود نمیشود. بر اساس «شاخص قیمت سوخت جت» انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا)، میانگین قیمت سوخت جت جهان در ۲۷ فوریه، یک روز پیش از آغاز جنگ تحمیلی، حدود ۹۹ دلار در هر بشکه بود، اما بر اساس دادههای شرکت «اساندپی گلوبال انرژی پلاتس»، قیمتها تا اوایل آوریل بیش از دو برابر شد و به ۲۰۹ دلار رسید، سپس نزدیک به سه ماه کاهش یافت و پس از صعود دوباره، در اواسط سپتامبر به ۱۹۵ دلار در هر بشکه رسید.
افزایش دوباره قیمت سوخت جت ناشی از تجاوز نظامی آمریکا به ایران باعث افزایش شدید قیمت گازوئیل شد و همچنین با افت تولید پالایشگاهها و صادرات سوخت از خاورمیانه همراه شده و حملات اوکراین نیز به پالایشگاههای روسیه آسیب زده است. از آنجا که گازوئیل و سوخت جت محصولات مرتبطی هستند و برای ظرفیت تولید پالایشگاهها با یکدیگر رقابت میکنند، کمبود یکی از آنها میتواند فشار بیشتری بر قیمت و دسترسی به دیگری وارد کند.
یاتا پیشبینی کرد سوخت در سال جاری، نزدیک به یکسوم هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را تشکیل دهد در حالی که این رقم در ۲۰۲۵ حدود یکچهارم بود.
مایک لسکینن، مدیر مالی شرکت «یونایتد ایرلاینز» گفت: زمانی که قیمت سوخت دوباره افزایش یافت، حدود ۳۵ درصد از بلیتهای این شرکت برای سه ماه پایانی سال، از قبل فروخته شده بود و شرکت نمیتوانست قیمت این بلیتها را افزایش دهد. این شرکت قصد دارد هزینههای بالاتر سوخت را از طریق درآمد جبران کند، اما این اتفاق فوری نخواهد بود.
مدتی که شرکتهای هواپیمایی برای جبران هزینههای خود نیاز دارند، به این معناست که حتی با کاهش قیمتها نیز ممکن است مسافران همچنان هزینه افزایش قیمت سوخت را بپردازند.
سرعت افزایش اخیر قیمت سوخت جت، پیشبینیهای شرکتهای هواپیمایی آمریکا را دشوار کرده است. شرکت «جتبلو» تا ۱۰ سپتامبر، میانگین قیمت مورد انتظار سوخت برای دوره جولای تا سپتامبر را به ۳.۹۶ دلار در هر گالن افزایش داده بود. با این حال، قیمتها پس از آن نیز افزایش یافت و طبق شاخص آرگوس، سوخت جت آمریکا یک هفته بعد به ۴.۵۳ دلار در هر گالن رسید و تنها چند روز مانده به پایان این سهماهه، همچنان بالاتر از ۴.۲۵ دلار بود.
شرکتهای هواپیمایی «امریکن»، «یونایتد» و «ساوتوست ایرلاینز» اعلام کردند: به دلیل افزایش هزینه سوخت، بهویژه در مسیرهای کمسودتر، برنامه پروازهای خود را بیش از پیش کاهش میدهند.
طبق گزارش آسوشیتدپرس، هاوس گفت: احتمال اینکه هزینههای اضافی سوخت در چند ماه آینده حذف شود و قیمت بلیت هواپیما کاهش یابد، بسیار پایین است.