در «تیتر یک» امروز، مهمترین پرسش اقتصاد ایران در نیمه دوم سال را دنبال میکنیم: تورم و اقتصاد ایران تا پایان ۱۴۰۵ چه مسیری را طی خواهند کرد؟ تورم شهریورماه بعد از ۱۵ ماه افزایش، برای نخستینبار نشانههایی از کاهش نشان داده؛ اما این کاهش هنوز به معنای عبور اقتصاد از فشارهای تورمی نیست. همزمان، مجموعهای از ریسکها از نااطمینانیهای سیاسی و محدودیتهای خارجی گرفته تا ناترازی انرژی و مشکلات نظام بانکی، چشمانداز ماههای آینده را پیچیده کردهاند. در پرونده روز امروز، دیدگاه ۱۲ اقتصاددان درباره مسیر اقتصاد ایران در نیمه دوم سال و مهمترین ریسکهای پیشروی تورم و تولید را بررسی میکنیم. در ادامه، به بازارهای جهانی هم سر میزنیم؛ جایی که با وجود افزایش قابل توجه بازده اوراق خزانهداری آمریکا، بازار سهام همچنان مقاوم مانده و سهام فناوری با امید به رشد هوش مصنوعی حمایت میشود. از وضعیت صنایع و فشار هزینه بر نساجی و پوشاک میگوییم و در بخش بینالملل، حواشی سفر شی جینپینگ به آمریکا و تمدید آتشبس تجاری دو کشور را مرور میکنیم. در پایان هم نگاهی داریم به زندگی احمد ناطقنوری؛ سیاستمداری که نزدیک به سه دهه، هم در مجلس حضور داشت و هم در رینگ بوکس. با «تیتر یک» شنبه چهارم مهر 1405 همراه باشید.
بازده اوراق خزانهداری آمریکا به سطوحی رسیده که در بیش از دو دهه اخیر کمتر دیده شده است؛ بازده اوراق ۳۰ساله حتی به ۵.۵۳ درصد رسیده و نرخ اوراق پنجساله نیز از ۵ درصد عبور کرده است.
در شرایطی که معمولاً افزایش نرخ بهره و رشد بازده اوراق باید جذابیت سهام و سایر داراییهای پرریسک را کاهش دهد، بازارها فعلاً واکنش متفاوتی نشان دادهاند. سهام، بهویژه شرکتهای فناوری، همچنان عملکرد مناسبی دارند و بیتکوین نیز دوباره به بالای ۸۰ هزار دلار برگشته است.
البته همه بازار سهام وضعیت یکسانی ندارند. ضعف شاخص هموزن S&P 500 نشان میدهد شرکتهای کوچکتر بیشتر از نرخهای بالای بهره آسیب دیدهاند؛ در مقابل، سهام فناوری همچنان با امید به رشد هوش مصنوعی حمایت میشوند. رشد سهام متا پس از معرفی ابزار جدید هوش مصنوعی و عبور ارزش بازار AMD از یک تریلیون دلار، نمونهای از همین خوشبینی است.
در چنین شرایطی، حتی الگوی سنتی ۶۰ درصد سهام و ۴۰ درصد اوراق هم در حال تغییر است. مسئله اصلی برای سرمایهگذاران حالا این است که در محیطی که سهام و اوراق میتوانند همزمان تحت فشار قرار بگیرند، چه داراییهایی میتوانند نقش متعادلکننده پرتفوی را ایفا کنند.
تورم در شهریورماه بعد از ۱۵ ماه افزایش، برای نخستینبار نشانهای از کاهش نشان داد؛ اما این کاهش جزئی هنوز به معنای عبور اقتصاد ایران از فشارهای تورمی نیست. تورم ماهانه همچنان نزدیک به ۴ درصد است و تورم نقطهبهنقطه نیز در سطح بسیار بالایی قرار دارد.
در همین حال، اقتصاد ایران نیمه دوم سال را در شرایطی آغاز میکند که مجموعهای از ریسکها همزمان بر فعالیت اقتصادی فشار میآورند؛ از نااطمینانیهای سیاسی و محدودیتهای خارجی گرفته تا ناترازی انرژی، مشکلات نظام بانکی، فشار بر منابع دولت و اختلال در تجارت و حملونقل.
در چنین شرایطی، سؤال اصلی فقط این نیست که تورم در شهریورماه چه مسیری را طی کرده؛ مسئله مهمتر، مسیر اقتصاد در ماههای پیشرو است. آیا کاهش تنشهای سیاسی و بهبود روابط خارجی میتواند به کاهش فشار تورمی و احیای رشد اقتصادی کمک کند؟ یا تداوم نااطمینانی و محدودیتها، فشار بر تولید، نرخ ارز و تورم را افزایش خواهد داد؟
روزنامه دنیای اقتصاد برای پاسخ به این پرسش، دیدگاه ۱۲ اقتصاددان را درباره چشمانداز اقتصاد ایران بررسی کرده است. فصل مشترک این دیدگاهها، نقش پررنگ نااطمینانی در اقتصاد است؛ عاملی که میتواند شدت بسیاری از مشکلات قدیمی اقتصاد ایران را بیشتر کند.
حالا پرسش اینجاست: اقتصاد ایران در نیمه دوم ۱۴۰۵ با چه چشماندازی روبهروست و تا پایان سال، کدام ریسکها بیشترین اثر را بر تورم، تولید و فعالیت بنگاهها خواهند داشت؟
شامخ مردادماه تصویری متفاوت از صنایع ارائه میدهد؛ اگرچه شاخص مقدار تولید محصولات برای نخستینبار پس از یک دوره طولانی به عدد ۵۱ رسیده و وارد محدوده رشد شده، اما سایر مؤلفهها همچنان از تداوم فشار بر این صنعت خبر میدهند. ضعف در تأمین مواد اولیه، کاهش فروش و صادرات و پایین بودن انتظارات تولید نشان میدهد افزایش تولید هنوز به معنای خروج برخی صنایع از رکود نیست.
در این میان، صنعت نساجی، پوشاک و چرم با زنجیرهای از مشکلات مواجه است؛ مشکلاتی که بخشی از آنها پیش از جنگ هم وجود داشت و حالا با افزایش هزینه تأمین مواد اولیه تشدید شده است. پرسش اینجاست که گرانی این ماده اولیه چه اثری بر هزینه تولید بنگاهها و در نهایت قیمت محصولات نساجی و پوشاک خواهد گذاشت؟
سفر شی جینپینگ به آمریکا در حالی به پایان رسید که برخلاف برخی انتظارها، توافق بزرگ یا بیانیه مشترک تعیینکنندهای میان دو قدرت اقتصادی جهان شکل نگرفت. دیدار ترامپ و شی بیشتر بر تشریفات دیپلماتیک و مدیریت اختلافات متمرکز بود تا رسیدن به یک توافق جامع.
با این حال، این سفر برای چین بدون دستاورد نبود. یکی از نکات مهم برای شی، نمایش جایگاه چین بهعنوان قدرتی همتراز با آمریکا بود؛ موضوعی که در سیاست داخلی چین نیز اهمیت دارد. شی در سخنانش از «همزیستی مسالمتآمیز» میان دو کشور گفت؛ مفهومی که در دوره جنگ سرد برای مدیریت رقابت میان قدرتهای بزرگ به کار میرفت.
تایوان یکی از مهمترین خطوط اختلاف میان واشنگتن و پکن باقی مانده است. چین خواهان موضع صریحتر آمریکا در مخالفت با استقلال تایوان است، در حالی که آمریکا از سال ۱۹۷۹ از استقلال این جزیره حمایت نکرده است.
در مقابل، واشنگتن نیز مطالباتی از پکن دارد؛ از افزایش صادرات عناصر معدنی کمیاب گرفته تا کاهش حمایت از ایران و افزایش واردات محصولات کشاورزی آمریکا از سوی چین. در برابر این خواستهها، آمریکا نیز امکان کاهش برخی محدودیتها بر قطعات الکترونیکی حساس چین را مطرح کرده است.
با وجود نبود توافقهای بزرگ، یک نتیجه ملموس حاصل شد: آتشبس تجاری میان آمریکا و چین که در سال ۲۰۲۵ در کره جنوبی شکل گرفته بود، برای دو ماه دیگر تمدید شد. این تمدید، دستکم در کوتاهمدت، از افزایش دوباره فشار تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان جلوگیری میکند.
احمد ناطقنوری در ۸۹ سالگی درگذشت؛ چهرهای که نزدیک به سه دهه از عمر عمومی خود را میان دو دنیای متفاوت گذراند: سیاست و بوکس.
او در سال ۱۳۱۶ در روستای اوزکلا از توابع نور در مازندران متولد شد و پس از شهادت برادرش، عباسعلی ناطقنوری، در انفجار هفتم تیر، در انتخابات میاندورهای وارد مجلس شد. ناطقنوری در مجموع هفت دوره نماینده مجلس بود و سالها در کمیسیون انرژی فعالیت کرد.
اما نام او فقط با سیاست گره نخورد. پس از انقلاب، بوکس برای مدتی تعطیل شد و ناطقنوری از جمله چهرههایی بود که برای بازگشت این رشته به ورزش رسمی ایران تلاش کرد. سرانجام در سال ۱۳۶۸ رئیس فدراسیون بوکس شد و نزدیک به ۲۸ سال در این سمت باقی ماند.
یکی از مشهورترین اتفاقات دوران ریاست او، سفر محمدعلی کلی به ایران در سال ۱۳۷۲ بود؛ سفری که با دیدار با برخی مقامات، حضور در نماز جمعه تهران و برنامهای نمایشی روی رینگ همراه شد.
ناطقنوری در سال ۱۳۹۶ از ریاست فدراسیون استعفا داد و یک سال پیشتر نیز در انتخابات مجلس دهم نتوانست به مجلس بازگردد.
زندگی او ترکیبی کمسابقه از سیاست و ورزش بود؛ مردی که سالها یک پایش در راهروهای مجلس بود و پای دیگرش کنار رینگ بوکس.