در «تیتر یک» امروز، ابتدا به سراغ صنعت خودرو رفتیم؛ صنعتی که آمار تولید شش‌ماهه آن، تصویری نگران‌کننده از وضعیت تولید و تعهدات خودروسازان ارائه می‌دهد. تولید خودرو در نیمه نخست امسال بیش از ۳۰ درصد کاهش داشته و همزمان، جابه‌جایی رتبه خودروسازان و تغییر سهم آنها از تولید، نشان می‌دهد موازنه در این صنعت در حال تغییر است. اما مسئله فقط افت تولید نیست؛ فاصله میان ظرفیت واقعی تولید و حجم تعهدات ایجادشده، این پرسش را جدی‌تر کرده که آیا خودروسازان با سطح فعلی تولید می‌توانند به‌موقع به تعهدات خود عمل کنند؟ در ادامه، کاهش رشد نقدینگی از نگاه عبدالناصر همتی، افزایش هزینه واردات و اثر آن بر تولید، و کسری ۴.۵ میلیارد دلاری تجارت محصولات کشاورزی را بررسی می‌کنیم. از بحران مسکن در اسپانیا و تبعات سیاسی آن هم می‌گوییم و در «چهره روز»، از تغییر سرپرست وزارت نفت تا برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ خواهیم گفت.
بازارهای جهانی هفته جدید را با سه اتفاق مهم آغاز کردند؛ تداوم قدرت سهام تکنولوژی، بالا ماندن بازدهی اوراق و سقوط یورو در برابر دلار.
در بازار سهام آمریکا، معاملات آتی روز دوشنبه تغییر چندانی نداشتند و سرمایه‌گذاران در انتظار انتشار صورت‌جلسه نشست سپتامبر فدرال رزرو در روز چهارشنبه هستند. هفته گذشته، شاخص‌های اصلی عملکرد مثبتی داشتند و نزدک نیز به رکورد تاریخی جدید رسید. با این حال، بخش قابل‌توجهی از این رشد همچنان به سهام بزرگ تکنولوژی و شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی وابسته است و رشد بازار چندان فراگیر نیست.
در بازار اوراق، بازدهی اوراق ۱۰ ساله آمریکا همچنان در سطوح بالایی قرار دارد. افزایش کسری بودجه، حجم بدهی دولت و عرضه اوراق باعث شده سرمایه‌گذاران برای نگهداری اوراق بلندمدت، بازدهی بیشتری مطالبه کنند؛ بنابراین حتی کاهش انتظارات درباره نرخ بهره کوتاه‌مدت هم لزوماً به افت قابل‌توجه نرخ‌های بلندمدت منجر نشده است.
اما در بازار ارز، یورو در معاملات آسیایی حدود ۰.۸ درصد افت کرد و به محدوده ۱.۱۱۶ دلار رسید؛ سطحی که از ماه مه ۲۰۲۵ دیده نشده بود. نگرانی درباره وضعیت مالی و سیاسی فرانسه، در کنار تقویت دلار و بازدهی بالای اوراق آمریکا، فشار بیشتری بر یورو وارد کرده است.
فعلاً چشم بازار به فدرال رزرو، بازار اوراق و مسیر دلار و یورو دوخته شده است.
در روزهایی که عمده توجه‌ها به سمت جهش ناگهانی قیمت خودرو معطوف شده بود، آماری از عملکرد خودروسازان در ۶ ماهه نخست امسال منتشر شد که نیازمند توجه بیشتری بود؛ از افت بیش از ۳۰ درصدی تولید نسبت به مدت مشابه سال گذشته گرفته تا جابه‌جایی رتبه خودروسازان بزرگ و تغییر موازنه آنها در سهم از تولید. این آمارها تصویری متفاوت از وضعیت صنعت خودرو ارائه می‌کنند؛ صنعتی که در کنار چالش‌های همیشگی مانند تامین نقدینگی، قطعات و محدودیت‌های تولید، حالا با مسئله مهم‌تری به نام فاصله میان توان تولید و حجم تعهدات خود نیز مواجه است.
در تیتر یک امروز، روند عملکرد خودروسازان در ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۵ را بررسی کردیم و در کنار آن، با توجه به آمار تعهدات معوق خودروسازان، درباره وضعیت و آینده برخی طرح‌های فروش نیز این پرسش را مطرح کردیم که آیا خودروسازان با سطح فعلی تولید، امکان ایفای به‌موقع تعهدات خود را دارند؟ به‌ویژه آنکه ادامه فروش و ایجاد تعهدات جدید، بدون توجه به ظرفیت واقعی تولید و تحویل، می‌تواند فاصله میان وعده خودروساز و توان عملیاتی آن را بیشتر کند.
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، از کاهش رشد نقدینگی در پایان شهریورماه خبر داد. بر اساس اظهارات او، رشد نقدینگی در شهریورماه ۱.۳ درصد و در شش‌ماهه نخست امسال ۲۰.۷ درصد بوده است.
همتی همچنین اعلام کرد رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی از ۵۴.۴ درصد در مردادماه به ۵۱.۶ درصد در پایان شهریورماه کاهش یافته است. به گفته رئیس کل بانک مرکزی، کنترل پایه پولی و خلق نقدینگی بانک‌ها با جدیت دنبال می‌شود و همزمان، افزایش کارایی تسهیلات بانکی و توسعه تأمین مالی زنجیره‌ای برای تقویت رشد اقتصادی در دستور کار قرار دارد.
او تأکید کرد بانک مرکزی بر اساس اختیارات قانونی خود، هر اقدامی را که برای مدیریت بازار ارز ضروری باشد، انجام خواهد داد.
قیمت کالاهای وارداتی در بهار امسال افزایش قابل توجهی داشته؛ افزایشی که فقط به تغییر قیمت کالاها در بازارهای جهانی مربوط نمی‌شود و تغییرات نرخ ارز هم در آن نقش مهمی دارد.
گزارش مرکز آمار ایران نشان می‌دهد فاصله قابل توجهی میان رشد قیمت کالاهای وارداتی به ریال و به دلار وجود دارد. این یعنی برای واردکننده و در نهایت برای تولیدکننده و مصرف‌کننده داخلی، هزینه واردات با سرعت بیشتری افزایش پیدا کرده است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم بخش قابل توجهی از واردات کشور را کالاهای واسطه‌ای، سرمایه‌ای و ماشین‌آلات تشکیل می‌دهند. افزایش هزینه این کالاها می‌تواند مستقیماً روی هزینه تولید، سرمایه‌گذاری و در نهایت قیمت کالاهای داخلی اثر بگذارد.
از طرف دیگر، افزایش قیمت واردات می‌تواند رابطه تجاری ایران با سایر کشورها را هم تحت تأثیر قرار دهد و فشار بیشتری به بنگاه‌هایی وارد کند که برای ادامه فعالیت به مواد اولیه و تجهیزات خارجی وابسته‌اند.
اما این افزایش قیمت دقیقاً از کجا آمده و کدام گروه‌های وارداتی بیشترین افزایش را تجربه کرده‌اند؟ اثر این روند بر تولیدکننده و مصرف‌کننده چیست و آیا می‌تواند به موج جدیدی از افزایش قیمت‌ها در داخل منجر شود؟
تجارت محصولات کشاورزی ایران در پنج ماه نخست سال، یک تراز منفی قابل توجه را به ثبت رسانده است؛ صادرات در برابر وارداتی که فاصله زیادی با آن دارد.
براساس گزارش مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب، در این مدت حدود ۲.۴ میلیون تن محصول کشاورزی به ارزش ۱.۵ میلیارد دلار صادر شده، در حالی که حجم واردات به ۸.۷ میلیون تن و ارزش آن به ۶.۱ میلیارد دلار رسیده است. نتیجه، کسری حدود ۴.۵ میلیارد دلاری در تجارت محصولات کشاورزی است.
در بخش صادرات، محصولات باغی بیشترین سهم را دارند و پس از آن محصولات زراعی و دام و طیور قرار گرفته‌اند. در مقابل، در سمت واردات، محصولات زراعی سهم غالب را به خود اختصاص داده‌اند و بخش بزرگی از ارزش واردات در همین گروه متمرکز شده است.
عراق همچنان مهم‌ترین مقصد صادرات محصولات کشاورزی ایران است و پس از آن روسیه و افغانستان قرار دارند. در واردات اما ترکیب متفاوت است؛ روسیه و برزیل در صدر تأمین‌کنندگان محصولات کشاورزی ایران قرار گرفته‌اند و ترکیه نیز یکی از مبادی اصلی واردات است.
پسته، گوجه‌فرنگی و شیرخشک مهم‌ترین محصولات صادراتی بوده‌اند؛ در سمت واردات هم روغن نباتی، دانه سویا و کنجاله سویا بیشترین ارزش را داشته‌اند.
این ترکیب نشان می‌دهد تجارت کشاورزی ایران همچنان با یک پرسش مهم روبه‌روست: چرا در کنار صادرات محصولات کشاورزی، وابستگی به واردات برخی کالاهای اساسی و نهاده‌های تولید همچنان بالاست؟
بحران مسکن در اسپانیا حالا از یک مسئله اقتصادی و اجتماعی به یک بحران سیاسی تبدیل شده است.
ماجرا با داستان ماریا آباسکال، زن ۸۷ سالهای که بعد از حدود ۷۰ سال زندگی در یک آپارتمان در مرکز مادرید با حکم تخلیه از خانه‌اش بیرون برده شد، دوباره به صدر اخبار برگشت. تصاویر انتقال او با برانکارد، خشم عمومی را برانگیخت و اعتراض‌ها در شهرهای مختلف اسپانیا را به دنبال داشت.
اما پشت این داستان، یک مشکل بزرگ‌تر قرار دارد: اسپانیا با کمبود حدود ۷۵۵ هزار واحد مسکونی روبه‌روست؛ رقمی که ممکن است تا سال ۲۰۲۸ از یک میلیون واحد عبور کند. همزمان، متوسط اجاره‌بها طی حدود یک دهه تقریباً دو برابر شده است.
ریشه این بحران را باید در سالهای پس از ترکیدن حباب مسکن در بحران مالی ۲۰۰۸ جست‌وجو کرد. ساخت‌وساز برای سال‌ها کاهش پیدا کرد و عرضه عقب ماند؛ در حالی که در سالهای اخیر، رشد گردشگری، مهاجرت و ورود سرمایه‌گذاران خارجی تقاضا برای مسکن، به‌خصوص در شهرهای بزرگ، را افزایش داده است.
دولت پدرو سانچز تلاش کرد با افزایش حمایت از مستأجران و مشوق‌های مالیاتی، فشار را کاهش دهد؛ اما طرح‌های او در مجلس شکست خورد. مخالفان می‌گویند مسئله اصلی کمبود عرضه است و راه‌حل، ساخت مسکن بیشتر است.
حالا سانچز برای ۸ آذر انتخابات زودهنگام اعلام کرده؛ انتخاباتی که بحران مسکن را به یکی از مهم‌ترین موضوعات سیاسی اسپانیا تبدیل کرده است.
در «چهره روز تیتر یک» امروز، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت سابق و خبرسازِ امروز را داریم که با پذیرش استعفایش از سوی رئیس‌جمهور، حمید بورد به عنوان سرپرست وزارت نفت منصوب شد.
در بخش علمی هم به برندگان نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۶ می‌پردازیم؛ کارل دیسروث، پیتر هگمان و گئورگ ناگل که به‌دلیل کشفیاتشان درباره کانال‌های یونی کنترل‌شونده با نور و شکل‌گیری فناوری اپتوژنتیک، این جایزه را دریافت کردند.