مسیحا حیدریان؛ براساس ابلاغ بانک مرکزی، معاملات تتر از ساعت ۲۱ تا ۹ صبح محدود شده و سقف خرید روزانه هر کاربر نیز ۲ هزار تتر تعیین شده است. این محدودیت از شامگاه ۸ مهرماه آغاز شد و قرار بود تا پایان روز یکشنبه ۱۲ مهر ادامه داشته باشد.
اما براساس پیگیری خبرنگار اقتصادآنلاین از یک صرافی رمزارزی، اجرای این محدودیت بار دیگر تمدید شده و قرار است تا پایان روز سه‌شنبه ۱۴ مهرماه ادامه پیدا کند. تمدید محدودیت در حالی انجام شده است که قیمت تتر در روز‌های اخیر مسیر صعودی خود را حفظ کرده و نرخ دلار در بازار آزاد نیز افزایش یافته است.
در همین رابطه، سجاد بوربور، کارشناس ارشد بازارهای مالی و سهیل نیکزاد، کارشناس و تحلیلگر ارشد بازار رمزارز‌ها و بلاکچین به پرسش های اقتصادآنلاین پاسخ دادند.
سجاد بوربور، کارشناس ارشد بازارهای مالی، درخصوص ادامه رشد قیمت تتر با وجود محدودیت معاملات شبانه معتقد است که مسئله اصلی در سمت عوامل بنیادی بازار ارز قرار دارد و نمی‌توان با محدود کردن یک مسیر معاملاتی، فشار‌های ایجادشده در بازار را از بین برد.
بوربور با اشاره به رسیدن قیمت دلار در بازار آزاد به محدوده ۲۶۵ هزار تومان گفت: دلار در مدت کوتاهی از محدوده ۲۰۰ هزار تومان به حدود ۲۶۵ هزار تومان رسیده است و سیاستگذار در این وضعیت مانند سال‌های گذشته بیشتر روی کنترل تقاضا تمرکز کرده، در حالی که مسئله اصلی در بخش دیگری از اقتصاد قرار دارد.
این کارشناس بازارهای مالی با تاکید بر تداوم رشد نقدینگی توضیح داد: موتور چاپ پول و خلق نقدینگی همچنان فعال است و رشد نقدینگی در کنار کاهش رشد اقتصادی، زمینه افزایش تورم را ایجاد می‌کند. بخشی از این تورم نیز در نرخ ارز خود را نشان می‌دهد.
بوربور درباره ارتباط رشد نقدینگی و نرخ ارز افزود: وقتی خلق پول ادامه دارد، انتظار افزایش قیمت دلار از نظر متغیر‌های پولی و اقتصادی طبیعی است و نمی‌توان با محدود کردن معاملات تتر، موتور اصلی ایجاد این فشار را متوقف کرد.
بوربور با اشاره به نقش انتظارات تورمی در افزایش سرعت رشد نرخ ارز گفت: در ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز انتظار می‌رفت که قیمت دلار در محدوده ۲۵۰ هزار تومان قرار بگیرد، اما افزایش انتظارات تورمی باعث شد تا روند رشد نرخ ارز با سرعت بیشتری ادامه پیدا کند.
این تحلیلگر بازارهای مالی با اشاره به برخی تحولات اقتصادی و سیاسی موثر بر انتظارات بازار افزود: انتشار خبر‌هایی درباره محدود شدن روابط مالی و تجاری با امارات، افزایش تنش‌ها و اظهارات برخی مسئولان درباره کمبود ارز، مجموعه‌ای از سیگنال‌های منفی را به بازار منتقل کرد.
بوربور درباره تاثیر سیگنال‌های منفی بر نرخ دلار توضیح داد: پس از انتشار خبر مربوط به محدود شدن مراودات مالی با امارات، قیمت دلار از محدوده ۹۰ هزار تومان به کانال ۲۰۰ هزار تومان رسید. در ادامه نیز اظهارات عبدالناصر همتی و مسعود پزشکیان درباره نبود ارز و مشکلات صادرات، انتظارات بازار را تحت تاثیر قرار داد و دلار در مدت کوتاهی از محدوده ۲۰۰ هزار تومان به حدود ۲۲۲ هزار تومان رسید.
وی با اشاره به تناقض میان برخی اظهارات درباره وضعیت صادرات و گزارش عملکرد شرکت‌ها خاطرنشان کرد: وقتی گفته می‌شود صادرات انجام نمی‌شود و ارز کافی در دسترس نیست، این پرسش مطرح می‌شود که چگونه برخی شرکت‌های بورسی همچنان گزارش‌های ماهانه مطلوبی از فروش خود منتشر می‌کنند. چنین تناقض‌هایی می‌تواند بر برداشت فعالان اقتصادی از وضعیت آینده ارز اثر بگذارد.
بوربور با اشاره به محدود شدن مسیر‌های تجارت خارجی گفت: افزایش محدودیت در مسیر‌های دریایی، هوایی و زمینی، نگرانی فعالان اقتصادی درباره تامین کالا و مواد اولیه را بیشتر کرده است.
این کارشناس بازارهای مالی درباره اثر این محدودیت‌ها بر رفتار تجار افزود: وقتی بازرگانان احتمال می‌دهند مسیر‌های واردات در آینده دشوارتر شود، ترجیح می‌دهند کالا و مواد اولیه مورد نیاز خود را زودتر تامین کنند و بخشی از ارز مورد نیازشان را از بازار آزاد تهیه کنند.
بوربور با اشاره به مشکل تخصیص ارز خاطرنشان کرد: وقتی تخصیص ارز با مشکل مواجه است و ارز مورد نیاز فعالان اقتصادی از بازار جمع می‌شود، تقاضا برای ارز در بازار آزاد افزایش پیدا می‌کند و این تقاضا می‌تواند به رشد قیمت منجر شود.
وی درباره نمونه دیگری از تقاضای موجود در بازار ارز توضیح داد: بخشی از افزایش تقاضا به تجارت و واردات مربوط می‌شود، اما بخش دیگری از بازار نیز با هدف احتیاط شکل می‌گیرد. در این حالت افراد و فعالان اقتصادی با این برآورد که قیمت ارز در آینده بالاتر می‌رود، ارز خریداری و نگهداری می‌کنند.
این تحلیلگر بازارهای مالی با اشاره به اثر همزمان تقاضای تجاری و احتیاطی گفت: مجموعه این عوامل می‌تواند قیمت دلار را بالاتر از سطحی ببرد که فقط براساس متغیر‌های کلان اقتصادی برای آن برآورد می‌شود.
بوربور درباره ارتباط قیمت تتر با دلار نیز گفت: تتر پشت سر قیمت دلار در بازار حرکت می‌کند و زمانی که نرخ دلار افزایش پیدا می‌کند، قیمت تتر نیز تحت تاثیر همان روند قرار می‌گیرد.
این کارشناس بازارهای مالی با اشاره به شبانه‌روزی بودن بازار رمزارز‌ها افزود: اگر معاملات تتر در بازه زمانی مشخصی محدود شود، این اقدام فقط زمان انجام معامله را محدود می‌کند و تاثیری بر سرچشمه رشد نقدینگی و عوامل موثر بر افزایش نرخ ارز ندارد.
بوربور خاطرنشان کرد: نمی‌توان انتظار داشت با محدود کردن معاملات تتر، عواملی مانند رشد نقدینگی، تورم، افزایش انتظارات تورمی، تقاضای تجاری و تقاضای احتیاطی از بین بروند.
سهیل نیکزاد، کارشناس و تحلیلگر ارشد بازار رمزارز‌ها و بلاکچین، برای توضیح دلیل افزایش قیمت تتر با وجود محدودیت معاملاتی، ابتدا به سازوکار قیمت‌گذاری این رمزارز اشاره کرد.
نیکزاد با اشاره به ماهیت تتر توضیح داد: تتر یک استیبل‌کوین دلاری است و قیمت آن در بازار جهانی معمولا حول یک دلار قرار دارد. برابری ارزش تتر و دلار نیز فقط به معاملات یک صرافی یا یک بازار داخلی وابسته نیست و فعالان بازار در نقاط مختلف دنیا ارزش این دو دارایی را با یکدیگر مقایسه می‌کنند.
این تحلیلگر بازار رمزارز‌ها درباره پشتوانه تتر افزود: تا زمانی که اتفاق اساسی درباره پشتوانه تتر رخ نداده و خبری مبنی بر ناتوانی شرکت در بازخرید تتر‌ها یا تغییر جدی در سازوکار آن منتشر نشده باشد، فعالان بازار همچنان یک تتر را تقریبا معادل یک دلار در نظر می‌گیرند.
نیکزاد خاطرنشان کرد: ممکن است تتر در مقاطعی کمی بالاتر یا پایین‌تر از یک دلار معامله شود، اما این اختلاف به معنای تغییر رابطه بنیادی میان تتر و دلار نیست.
نیکزاد با اشاره به مفهوم «مالتی‌ویژن» توضیح داد: بازارهای مالی فقط به یک تابلو یا یک صرافی محدود نیستند و افراد مختلف از نقاط گوناگون دنیا اطلاعات بازار را مشاهده و براساس آن تصمیم‌گیری می‌کنند.
این کارشناس بازار رمزارز‌ها با تشریح مفهوم «مالتی‌ویژن» افزود: اگر یک معامله‌گر قیمت تتر را در یک صرافی داخلی نبیند، به این معنا نیست که دیگر اطلاعاتی درباره ارزش دلار ندارد. او می‌تواند قیمت دلار را از بازارهای جهانی و منابع مختلف بررسی کند و براساس همان اطلاعات برای دارایی خود ارزش‌گذاری انجام دهد.
نیکزاد درباره رابطه علت و معلولی میان دلار و تتر تاکید کرد: مسئله این نیست که قیمت دلار تحت تاثیر قیمت تتر بالا و پایین می‌شود؛ بلکه قیمت تتر تحت تاثیر برآورد فعالان بازار از ارزش دلار تغییر می‌کند.
وی برای توضیح رابطه دلار و تتر خاطرنشان کرد: حتی زمانی که معاملات بانکی بزرگ دلار در جریان نیست یا جابه‌جایی دلار در بانک‌ها متوقف شده است، افراد همچنان می‌توانند براساس اطلاعات موجود درباره ارزش دلار برآورد داشته باشند و همان برآورد را در قیمت تتر نیز لحاظ کنند.
نیکزاد با اشاره به توقف معاملات تتر در ساعات مشخص گفت: اگر هدف از این سیاست کاهش قیمت تتر از طریق محدود کردن نمایش قیمت یا کاهش حجم معاملات باشد، علت افزایش قیمت به درستی شناسایی نشده است.
این تحلیلگر بازار رمزارز‌ها افزود: قیمت تتر به دلیل رفتار خود تتر در بازار داخلی افزایش پیدا نمی‌کند؛ بلکه ارزش آن تحت تاثیر تغییر برآورد فعالان بازار از قیمت دلار قرار دارد.
نیکزاد با اشاره به امکان انجام معامله خارج از بازار رسمی توضیح داد: حتی اگر یک معامله‌گر نتواند در ساعات مشخصی تتر را در یک صرافی خریداری کند، می‌تواند ارزش دلار را از منابع مختلف بررسی کند و براساس همان برآورد، ارزش دارایی خود را مشخص کند.
وی با تاکید بر این موضوع خاطرنشان کرد: محدود کردن نمایش قیمت یا معامله تتر نمی‌تواند به خودی خود باعث ارزان شدن دلار شود، زیرا چنین اقدامی عوامل موثر بر ارزش دلار را تغییر نمی‌دهد.
نیکزاد درباره پیامد سیاست محدودسازی معامله تتر برای صرافی‌های رمزارزی گفت: اثر محدودیت معاملاتی فقط به قیمت تتر مربوط نمی‌شود و کسب‌وکار‌های رسمی فعال در این بازار نیز می‌توانند تحت تاثیر قرار بگیرند.
این کارشناس بلاکچین با اشاره به محدود شدن فعالیت صرافی‌های رسمی افزود: ادامه سیاست‌هایی مانند محدودسازی معاملات تتر ممکن است بخشی از کسب‌وکار‌های قانونی را از رونق خارج کند، مشتریان آنها را کاهش دهد یا حتی برای دارایی‌ها و فعالیت‌هایشان دردسر‌های مختلف ایجاد کند.
نیکزاد با اشاره به احتمال انتقال تقاضا از بازار رسمی به بازارهای غیررسمی خاطرنشان کرد: وقتی معامله در پلتفرم‌های شناخته‌شده و قابل رصد محدود می‌شود، بخشی از مشتریان ممکن است به سمت بازارهای سایه حرکت کنند؛ بازاری که اطلاعات کمتری درباره فعالان آن، سازوکار معاملات و میزان اعتبار آنها وجود دارد.
وی درخصوص موضوع انتقال بخشی از معاملات از صرافی‌های رسمی به بازارهای غیررسمی افزود: صرافی‌های رسمی حداقل اطلاعات مشخصی درباره فعالیت خود ارائه می‌کنند و معامله‌گران می‌دانند که با چه مجموعه‌ای طرف هستند، اما در بازارهای غیررسمی ممکن است چنین سطحی از شناخت و شفافیت وجود نداشته باشد.
نیکزاد تاکید کرد: اگر هدف از سیاستگذاری، مدیریت بازار و کاهش ریسک باشد، بستن مسیر معامله در پلتفرم‌های رسمی بدون توجه به مسیر بعدی تقاضا می‌تواند نتیجه متفاوتی ایجاد کند و بخشی از معاملات را به محیط‌هایی منتقل کند که نظارت کمتری بر آنها وجود دارد.
برآیند اظهارات سجاد بوربور و سهیل نیکزاد بیانگر این است که افزایش قیمت تتر را نمی‌توان فقط به حجم معاملات این رمزارز در صرافی‌های داخلی نسبت داد.
بوربور با تمرکز بر عوامل اقتصاد کلان، رشد نقدینگی، تداوم خلق پول، تورم، افزایش انتظارات تورمی، محدود شدن مسیر‌های تجارت خارجی، مشکلات تخصیص ارز و رشد تقاضای تجاری و احتیاطی را از عوامل موثر بر افزایش نرخ دلار می‌داند. نیکزاد نیز از منظر سازوکار بازار تتر تاکید دارد که قیمت این رمزارز عمدتا براساس برآورد فعالان از ارزش دلار شکل می‌گیرد.
ارزیابی اثر محدودیت معاملات تتر فقط با بررسی قیمت این رمزارز در ساعات ممنوعیت امکان‌پذیر نیست. برای سنجش نتیجه این سیاست باید همزمان رفتار دلار، انتظارات تورمی، تقاضای تجاری و احتیاطی، وضعیت نقدینگی و همچنین مسیر جابه‌جایی تقاضا میان بازارهای رسمی و غیررسمی را در نظر گرفت.