گروه اقتصادی، بازار لوازم خانگی ایران این روزها در تلاطم عجیبی گرفتار شده است؛ وضعیتی که بیش از هر زمان دیگری، خریداران را در سردرگمی مطلق فرو برده و قدرت تصمیمگیری را از خانوادهها سلب کرده است.
در این میان، ماشین ظرفشویی که تا چند سال پیش به عنوان یک کالای رفاهی و انتخابی در جهیزیه یا تجهیزات آشپزخانه شناخته میشد، اکنون به یک کالای بهشدت لوکس و گرانقیمت بدل شده که خرید آن برای بسیاری از دهکهای درآمدی، به عملیاتی غیرممکن شباهت دارد.
ریشه این بحران را باید در نوسانات افسارگسیخته نرخ ارز جستوجو کرد؛ عاملی که همچون دومینویی مخرب، تمام ارکان بازار را تحتالشعاع قرار داده و هرگونه ثبات را از قیمتها ربوده است.
آنچه امروز در بازار مشاهده میشود، تفاوت فاحشی با قیمتهای هفتههای گذشته دارد؛ چرا که قیمتگذاریها دیگر نه بر اساس روال معمول تجاری، بلکه به صورت ساعتی و لحظهای تغییر میکنند. فروشندگان و توزیعکنندگان نیز به دلیل بیثباتی در نرخ ارز و نامشخص بودن آینده واردات قطعات یا محصولات نهایی، در عرضه کالا تعلل میورزند و همین امر، جو روانی سنگینی را بر بازار تحمیل کرده است.
در حالی که خریداران در جستوجوی گزینهای برای خرید با نرخهای متعارف هستند، با برچسبهای قیمتی مواجه میشوند که گویی هیچ سنخیتی با استانداردهای اقتصادی ندارند.
اگر به سراغ پرچمدارانِ بازار برویم، محصولات برند بوش همچنان نمادِ مطلقِ کیفیت و نوآوری هستند. ماشین ظرفشویی «بوش مدل SMS۶ZCI۸۵M» با ظرفیت ۱۴ نفره و قیمت ۲۳۰ میلیون تومان، با بهرهگیری از سیستم خشککن پیشرفته زئولیت، استانداردی از شستوشوی بینقص را ارائه میدهد که در کمتر محصولی دیده میشود؛ هرچند این سطح از مهندسی آلمانی، اکنون به چنان جایگاهی در قیمت رسیده که برای اکثر خانوادهها تنها به یک گزینه رؤیایی تبدیل شده است.
در همین رده قیمتی و فنی، ماشین ظرفشویی «ال جی مدل DFB۳۲۵HM» با ظرفیت ۱۴ نفره۲۵۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قرار دارد که با تکنولوژی بخارشوی اختصاصی خود، لکهزدایی را به مرحلهای جدید برده و با سیستمهای هوشمند مدیریت انرژی، تلاش کرده تا کارایی را به حداکثر برساند، اما آن نیز مانند بوش، به دلیل وابستگی مستقیم به بازارهای جهانی، در گردابِ نوسانات ارزی گرفتار شده و قدرت خرید بسیاری را به چالش کشیده است.
در سمتِ دیگرِ بازار، برندهای داخلی با درکِ محدودیتهای مالی خانوارها، استراتژی متفاوتی را پیش گرفتهاند. ماشین ظرفشویی «اسنوا مدل SDW-A۱۲W» با ظرفیت ۱۳ نفره و قیمت ۹۱ میلیون و ۴۱۷ هزار تومان، سعی کرده است تا با تکیه بر خدمات پس از فروش گسترده و کارایی بالا در شستوشو، جایگزینی منطقی برای مدلهای خارجی باشد؛ این مدل به خوبی توانسته نیاز خانوادههای ایرانی را برای شستوشوی روزانه با کیفیتی قابلقبول برآورده کند.
وابستگی شدید بازار لوازم خانگی به نوسانات ارزی باعث شده تا فاصله طبقاتی در سبد خرید خانوارها بیش از هر زمان دیگری نمود پیدا کند و ماشین ظرفشویی، به نمادی از دشواری دسترسی به رفاه نسبی تبدیل شود.
در شرایطی که کوچکترین تغییر در شاخصهای پولی، قیمت نهایی محصول را در ویترین فروشگاهها جابهجا میکند، پیشبینی وضعیت بازار در روزهای آتی عملاً ناممکن است.
این بلاتکلیفی، نه تنها متقاضیان واقعی را از بازار فراری داده، بلکه قدرت چانهزنی را نیز از بین برده است. در این بازار ملتهب، انتخاب بین برندهای مطرح خارجی که با نرخهای نجومی عرضه میشوند و محصولات داخلی که آنها نیز از موج گرانیها در امان نماندهاند، به بزرگترین چالش خانوادههای ایرانی تبدیل شده است؛ چالشی که با ادامه روند صعودی ارز و رکود تورمی، سایه سنگین خود را همچنان بر سر بازار لوازم خانگی حفظ کرده است.
