در «تیتر یک» امروز، از اوضاع اقتصادی و سیاسی در ایران و جهان با شما میگوییم: در شش ماه گذشته بانک مرکزی، میزان رشد نقدینگی را اعلام نکرده است اما امروز عبدالناصر همتی، رییس کل بانک مرکزی اعلام کرد که مقدار نقدینگی در مرداد به اسفند 19 درصد رشد کرده است. گروه اقتصاد کلان اکوایران به این عدد نگاهی مجدد انداختند که این میزان رشد، معادل چقدر رشد نقطه به نقطه است. این میزان رشد، چه تفاوتی با مقدار تورم دارد و علل موثر دیگر بر تورم چیست؟ در ادامه، موضوعات بازارهای جهانی و داخلی در گروه بازارها مورد بررسی قرار گرفت که چگونه در بازارها، قیمتها شکسته شد و این موضوع به رشد مثبت بورس جهانی منجر شد و قیمت طلا و دلار در تهران نیز کاهشی بود. با این همه، اوضاع انرژی در جهان تیرهتر از گذشته ارزیابی میشود. در بخش سیاست جهانی این موضوع را مرور میکنیم و همچنین تغییرات در حقوق دولتی معادن و اثرات آن بر کسب و کارها را مرور میکنیم. با «تیتر یک» دوشنبه 30 شهریور 1405 همراه باشید
بازارهای جهانی هفته جدید را با فضای نسبتا مثبت آغاز کردند؛ در شرایطی که افت قیمت نفت از سهام و اوراق حمایت کرده است. معاملات آتی شاخص S&P 500 و نزدک 100 در آغاز معاملات امروز رشد کردهاند و سهام شرکتهای تکنولوژی در میان محرکهای اصلی بازار قرار گرفتهاند. این عملکرد در شرایطی رقم میخورد که فدرال رزرو هفته گذشته نرخ بهره را افزایش داده است و انتظار میرود تا پایان سال یک مرحله دیگر هم نرخ بهره را افزایش دهد. با این حال، بازار سهام آمریکا تاکنون واکنش منفی شدیدی به این تصمیم نشان نداده است.
گلدمن ساکس در بررسی چرخههای قبلی افزایش نرخ بهره اعلام کرده است که S&P 500 معمولا در ابتدای چرخه تحت فشار قرار میگیرد، اما در افق یکساله عملکرد بهتری دارد. بر اساس این بررسی، شاخص در هفت چرخه افزایش نرخ بهره، بهطور متوسط طی سه ماه نخست حدود ۲ درصد افت کرده، اما بازده متوسط ۱۲ماهه آن حدود ۹ درصد بوده است.
در بازار اوراق، بازدهیها کاهش یافتهاند که بخشی از آن به افت قیمت نفت مربوط میشود. نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت نیز امروز کاهش داشتهاند؛ معاملهگران همچنان تحولات مربوط به عرضه نفت خاورمیانه و تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنشها را دنبال میکنند.
در بازار فلزات، طلا و نقره امروز نوسان تقریبا محدودی داشتند، در حالی که مس همچنان عملکرد قدرتمندتری دارد. دلار نیز فعلا تغییر قابلتوجهی نداشته است.
بانک مرکزی با اعلام رشد ۱۹ درصدی نقدینگی در پنج ماهه نخست سال ۱۴۰۵، بر موفقیت برنامههای خود در کنترل خلق پول توسط شبکه بانکی تأکید دارد؛ اما تحلیلهای دقیقتر نشان میدهد که این عدد، تنها بخشی از تصویر است. برآوردها حاکی از آن است که اگر رشد نقدینگی را به صورت نقطهبهنقطه (مرداد ۱۴۰۵ نسبت به مرداد ۱۴۰۴) در نظر بگیریم، این نرخ به حدود ۵۴ درصد میرسد که نشاندهنده تداوم فشارهای تورمی است. این تفاوت آماری، ناشی از بازههای زمانی متفاوت است و تأکید دارد که نباید رشد کوتاهمدتِ پنجماهه را با رشد سالانه اشتباه گرفت.
در سوی دیگر، سیاستگذار پولی با چالشِ دشوارِ «تأمین مالی تولید» و «مهار تورم» به طور همزمان مواجه است. همتی از تزریق ۴۱۰۰ همت تسهیلات به بخش تولید خبر داده که رشدی ۶۸ درصدی را تجربه کرده است. در واقع، بانک مرکزی در تلاش است تا ضمن محدود کردن رشد نقدینگی برای کاهش شتاب تورم، جریان نقدینگی لازم برای بنگاههای اقتصادی را نیز حفظ کند؛ چالشی بزرگ که در ماههای آینده مشخص خواهد کرد آیا سیاستهای پولی میتوانند بدون قربانی کردن رشد تولید، به مهار قیمتها کمک کنند یا خیر.
مصوبه جدید شورایعالی معادن درباره نحوه محاسبه حقوق دولتی، بار دیگر اختلاف میان ظرفیت اسمی و استخراج واقعی معادن را به یکی از محورهای سیاستگذاری بخش معدن تبدیل کرده است؛ تصمیمی که در شرایط محدودیت انرژی، کمبود ماشینآلات، اختلالات حملونقل و پیامدهای شرایط جنگی، میتواند نحوه تعیین حقوق دولتی برخی معادن در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ را تغییر دهد و این پرسش را مطرح کند که آیا این رویکرد صرفاً یک حمایت موقت است یا نشانهای از حرکت سیاستگذار به سمت محاسبه حقوق دولتی بر مبنای عملکرد واقعی معادن. در «تیتر یک» با حجت زینلی فعال معدنی درباره این موضوع گفتوگو کردهایم.
تا پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، بسته شدن تنگه هرمز و همزمان شدن این رویدادها با حملات زیرساختی سنگین اوکراین به پالایشگاههای نفتی روسیه، بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان پیشبینی وقوع نوعی فاجعه را در بازار انرژی جهانی میکردند که در مقایسه با موارد تاریخی مشابه بسیار گستردهتر خواهد بود؛ اتفاقی که در عمل، با آن شدتی که تصور میشد، بهوقوع نپیوست و باعث شگفتی ناظران شد. بااینهمه، به نظر میرسد در روزهای جاری بازارهای انرژی بهتدریج به سوی نوعی تلاطم حرکت میکنند که نشان میدهد رویدادهای مذکور پیامدهای خاص خودشان را دارند، هرچند این پیامدها به گونهای ظاهر شدهاند که خودش باعث بروز شگفتی دیگری شده است. بهعبارتدیگر، نفت و فرآوردههای آن از جنگ متأثر شدند، اما نه به آن صورتی که پیشبینی میشد. در گزارش پیشرو پنج مورد از عواملی برشمرده میشود که باعث شدند شوک انرژی در قالبی کموبیش بیسابقه خود را نشان دهد.