سازمان تأمین اجتماعی در راستای حمایت از مادران باردار بیمه‌شده و به‌منظور قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، مجموعه‌ای از اقدامات حمایتی نظیر پرداخت حقوق در دوره مرخصی زایمان را انجام می‌دهد.
به گزارش روابط عمومی سازمان تأمین اجتماعی، پرداخت حقوق به زنان بیمه‌شده در دوره بارداری و مرخصی زایمان، افزایش دوره پرداخت مذکور از ۶ به ۹ ماه، امکان بهره‌مندی مادران باردار از ۲ ماه مرخصی زایمان قبل از تولد فرزند، پرداخت ماهانه حقوق دوره مرخصی زایمان و دیگر حمایت‌های مربوطه توسط سازمان تأمین اجتماعی ارائه می‌شود.
سازمان تأمین اجتماعی مجموعه خدمات حمایتی خود در قبال مادران در دوره مرخصی زایمان را با رعایت قوانین بالادستی، به افراد مشمول ارائه می‌دهد.
در اجرای مصوبه ۲۲ /۰۲ /۱۴۰۰ هیأت وزیران مبنی بر الحاق یک تبصره به بند (۱) تصویب‌نامه شماره ۹۲۰۹۱ /ت ۴۶۵۲۷ هـ مورخ ۱۹ /۰۴ /۱۳۹۲ مدت مرخصی زایمان برای همه بانوان مشمول، از ۶ ماه به ۹ ماه افزایش یافت.
متن تصویب‌نامه مذکور به این شرح است: «سازمان تأمین اجتماعی موظف است نسبت به پرداخت حقوق و فوق العاده‌های مدت نه ماه تمام مربوط به مرخصی زایمان اقدام و هزینه‌های ناشی از اجرای آن را هر ساله به منظور پیش بینی در لوایح بودجه سنواتی به سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام نماید. درصورت عدم پیش بینی یا عدم تخصیص اعتبار، هزینه‌های مذکور با رعایت قوانین و مقررات مربوط به عنوان دیون دولت به سازمان تأمین اجتماعی در صورت‌های مالی سازمان یاد شده لحاظ خواهد شد».
علیرغم اینکه افزایش مدت مرخصی زایمان به ۹ ماه، مجدداً در بند «الف» ماده (۱۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، تصویب و در تبصره همان ماده مقرر شد که بار مالی اجرای این ماده از محل منابع حاصل از اجرای ماده (۷۲) قانون مذکور در ردیف خاصی در بودجه سنواتی پیش‌بینی و به تأمین اجتماعی و سایر صندوق‌های بازنشستگی تخصیص داده شود؛ سازمان تأمین اجتماعی همچنان نسبت به ادامه ارائه خدمات ۹ ماه مرخصی زایمان اقدام کرده است.
گفتنی است از سال ۱۴۰۰ تا پایان شهریور ۱۴۰۵ قریب به ۲۳۵ هزار نفر بانوان مشمول از تسهیلات مذکور بهره‌مند شده‌اند.
براساس قوانین و مقررات موجود، به درخواست مادر تا ۲ ماه از مدت مرخصی زایمان ۹ ماهه می‌تواند قبل از تولد فرزند باشد؛ این ظرفیت توسط سازمان تأمین اجتماعی و به موجب قانون برقرار شده است.
بخشنامه مورخ ۲۱ /۰۶ /۱۴۰۱ مبنی بر اینکه «در صورت درخواست مادر تا ۲ ماه از مرخصی زایمان در ماه‌های پایانی بارداری قابل استفاده است»، صادر و ابلاغ شده و مشمولان درصورت تمایل می‌توانند از تسهیلات مربوطه بهره‌مند شوند.
سازمان تأمین اجتماعی همچنین به منظور رفاه بیشتر حال مادران بیمه‌شده مشمول استفاده از مرخصی زایمان، دستور اداری مورخ ۱۵ /۰۶ /۱۴۰۰ مبنی بر صدور سند پرداخت مرخصی زایمان به صورت ماهانه را صادر و به واحد‌های اجرایی ابلاغ کرده است.
افزایش مدت مرخصی زایمان و پرداخت تمام حقوق و فوق العاده‌ها موجب افزایش هزینه‌های صندوق‌های بیمه‌ای نظیر سازمان تأمین اجتماعی می‌شود؛ ظرفیت مذکور از این نظر برای بیمه‌های اجتماعی دارای بار مالی است. به همین دلیل در تبصره ماده (۱۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مقرر شده که «بار مالی اجرای این ماده از محل منابع حاصل از اجرای ماده (۷۲) این قانون در ردیف خاصی در بودجه سنواتی پیش بینی و به سازمان تأمین اجتماعی و سایر صندوق‌های بازنشستگی تخصیص داده می‌شود».
همچنین براساس قوانین سازمان تأمین اجتماعی و مطابق قوانین بالادستی؛ اجرای این مصوبات، مستلزم این است که بار مالی ناشی از آنها در گذشته محاسبه و در قانون بودجه کل کشور تأمین شده باشد و اقدام سازمان درصورت عدم تأمین بار مالی، تعهد زائد بر اعتبار محسوب می‌شود.
در نتیجه، اجرای بند‌های مذکور منوط به تأمین بار مالی آن در بودجه سالانه کل کشور و تخصیص آن به سازمان تأمین اجتماعی است.
بار مالی ناشی از اجرای بند «الف» ماده (۱۷) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از تاریخ اجرای قانون تا پایان سال‌جاری بالغ بر ۱۶۶,۷۶۰ میلیارد ریال (مطابق جدول زیر) محاسبه و برآورد می‌شود.
