اقتصاد۲۴- رشد قیمت دلار، بازار ارز را با پرسش‌هایی درباره چرایی ماندگاری تقاضا در سطوح بالا مواجه کرده است. حمیدرضا جیحانی، کارشناس بازار‌های مالی، می‌گوید بخش مهمی از رفتار فعلی بازار از ذهنیت معامله‌گران نسبت به آینده ناشی می‌شود؛ ذهنیتی که در آن، ریسک‌های سیاسی، روند قیمت دلار را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
قیمت دلار در هفته‌های اخیر قله‌های قیمتی جدیدی را فتح کرده و در سطوح بالایی معامله می‌شود. این در حالی است که عقب‌نشینی‌های مقطعی دلار نیز نتوانسته موج تقاضای شکل‌گرفته در بازار ارز را به‌طور کامل تخلیه کند. در چنین شرایطی، توجه به رفتار خریداران اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ چراکه بخشی از تقاضا نه برای معاملات کوتاه‌مدت، بلکه با هدف پوشش ریسک و تامین نیاز‌های آینده شکل می‌گیرد.
متغیر‌هایی مانند تورم، کاهش ارزش پول ملی، کسری‌های اقتصادی و وضعیت درآمد‌های دولت در تعیین ارزش دلار اثرگذارند
در همین راستا حمیدرضا جیهانی کارشناس بازار‌های مالی، در خصوص مهم‌ترین دلایل رشد قیمت دلار به تجارت‌نیوز گفت: «در شرایط فعلی موضوع اصلی انتظارات تورمی است. از منظر بنیادی متغیر‌هایی مانند تورم، کاهش ارزش پول ملی، کسری‌های اقتصادی و وضعیت درآمد‌های دولت نیز در تعیین ارزش دلار اثرگذارند.»
باید میان ارزش بنیادی دلار و قیمتی که تحت تاثیر انتظارات و فضای روانی شکل می‌گیرد، تفاوت قائل شد
جیهانی افزود: «با توجه به معادلات اقتصادی، قیمت دلار در محدوده‌ای پایین‌تر از رقم‌های فعلی باید قرار می‌گرفت و افزایش قیمت در سطوح بالاتر، دست‌کم بخشی از حباب بازار را نشان می‌دهد؛ بنابراین باید میان ارزش بنیادی دلار و قیمتی که تحت تاثیر انتظارات و فضای روانی شکل می‌گیرد، تفاوت قائل شد.»
این کارشناس بازار‌های مالی با اشاره به شرایط سیاسی و ارزی کشور اظهار کرد: «ما محدودیت منابع ارزی داریم و تحت تحریم هستیم. این محدودیت‌ها و تشدید فشار‌های سیاسی، انتظارات تورمی را افزایش داده و طبیعی است که مردم نسبت به آینده ارزش پول ملی نگران شوند.»
وقتی مردم احساس می‌کنند ریسک‌های سیاسی بیشتر شده و ارزش دارایی‌هایشان ممکن است کاهش پیدا کند، بخشی از درآمد خود را به دارایی‌های ارزی تبدیل می‌کنند
جیهانی ادامه داد: «وقتی مردم احساس می‌کنند ریسک‌های سیاسی بیشتر شده و ارزش دارایی‌هایشان ممکن است کاهش پیدا کند، بخشی از درآمد خود را به دارایی‌های ارزی تبدیل می‌کنند. این رفتار فقط در میان معامله‌گران حرفه‌ای دیده نمی‌شود و حتی افرادی که درآمد محدودی دارند نیز تلاش می‌کنند از ارزش دارایی خود محافظت کنند.»
جیهانی درباره رفتار مردم در بازار ارز گفت: «در حال حاضر حتی افرادی که نیاز مشخصی به ارز ندارند، ممکن است برای حفظ ارزش دارایی به سمت خرید دلار بروند. این یعنی تقاضای بازار تنها مصرفی یا تجاری نیست و بخشی از آن ناشی از نگرانی نسبت به آینده است.»
بیشتر بخوانید:
وقتی این ذهنیت در جامعه شکل می‌گیرد که ارزش پول ملی در حال کاهش است، مردم ترجیح می‌دهند دارایی خود را به چیزی تبدیل کنند که تصور می‌کنند در برابر تورم مقاوم‌تر است‌ای کارشناس بازار‌های مالی افزود: «وقتی این ذهنیت در جامعه شکل می‌گیرد که ارزش پول ملی در حال کاهش است، مردم ترجیح می‌دهند دارایی خود را به چیزی تبدیل کنند که تصور می‌کنند در برابر تورم مقاوم‌تر است؛ بنابراین انتظارات تورمی می‌تواند به یک عامل مستقل برای افزایش تقاضا در بازار ارز تبدیل شود.»
این کارشناس بازار‌های مالی همچنین به رفتار تجار و تولیدکنندگان اشاره کرد و گفت: «فعالان اقتصادی، تاجر، واردکننده و تولیدکننده نیز وقتی می‌بینند ریسک‌های سیاسی در حال افزایش است، ممکن است تصمیم بگیرند ارز مورد نیاز خود را زودتر تامین کنند. آنها لزوما منتظر نمی‌مانند که ببینند قیمت اصلاح می‌کند یا نه.»
این کارشناس بازار‌های مالی درباره نقش بانک مرکزی تصریح کرد: «قطعا یک نهاد به تنهایی قادر نیست فشار ناشی از ریسک‌های سیاسی، تحریم‌ها و انتظارات تورمی را خنثی کند. بانک مرکزی نقش مهمی در بازار دارد، اما عوامل بسیار بزرگ‌تری نیز خارج از اختیار این نهاد هستند.»
او افزود: «در حالی که با محدودیت منابع ارزی، تحریم و ریسک‌های سیاسی مواجهیم، نمی‌توانیم تمام افزایش قیمت دلار را به عملکرد بانک مرکزی نسبت داد. البته سیاست‌گذار باید از ابزار‌هایی که در اختیار دارد برای مدیریت بازار استفاده کند، اما انتظار اینکه بانک مرکزی به تنهایی تمام فشار‌های اقتصادی و سیاسی را از بین ببرد، واقع‌بینانه نیست.»
جیهانی درباره سیاست‌گذاری ارزی گفت: «یکی از مهم‌ترین وظایف بانک مرکزی، مدیریت انتظارات و فضای ذهنی جامعه است. اگر بازار احساس کند سیاست‌گذار توانایی مدیریت شرایط را دارد، انگیزه سفته‌بازی و رفتار‌های هیجانی کاهش پیدا می‌کند.»
او افزود: «در سال‌های گذشته نیز تجربه کرده‌ایم که گاهی با مدیریت انتظارات و مداخله هدفمند، بازار برای مدتی آرام شده است؛ بنابراین صرف عرضه ارز کافی نیست و نحوه اطلاع‌رسانی و پیام‌هایی که به بازار منتقل می‌شود نیز اهمیت زیادی دارد.»
جیهانی درباره سطح فعلی قیمت دلار گفت: «قیمت‌های فعلی از نظر بنیادی بالا هستند و در سطوح بالاتر از محدوده‌ای که بر اساس متغیر‌های اقتصادی قابل توجیه است، می‌توان از حباب صحبت کرد؛ بنابراین مردم باید نسبت به خرید‌های هیجانی در این سطوح احتیاط داشته باشند.»
او افزود: «این به معنای آن نیست که بانک مرکزی یا یک عامل خاص می‌تواند قیمت را به سرعت پایین بیاورد. وقتی انتظارات تورمی و ریسک سیاسی وجود دارد، بازار می‌تواند برای مدتی در سطوح بالاتر باقی بماند. اما باید توجه داشت که قیمت بازاری همیشه با ارزش بنیادی یکسان نیست.»