گروه اقتصاد، در روزهای اخیر و هم‌زمان با افزایش شدید نرخ ارز، بانک مرکزی در راستای مدیریت بازار و کنترل قیمت‌ها، عرضه اسکناس دلار با کارت ملی را آغاز کرده است. در این میان، اختلاف قیمت دلار در طرح جدید بانک مرکزی با نرخ بازار آزاد به یکی از نکات مهم برای متقاضیان تبدیل شده و بسیاری می‌خواهند بدانند این اختلاف قیمت چقدر است و خرید دلار از این طرح چه میزان منفعت اسمی در مقایسه با نرخ بازار آزاد خواهد داشت.
در مرحله نخست اجرای طرح جدید بانک مرکزی، پنج بانک ملت، ملی، تجارت، صادرات و سامان وارد فرآیند فروش اسکناس ارزی شده‌اند. بر اساس دستورالعمل ابلاغی، متقاضیان می‌توانند با استفاده از کد ملی و ارائه کارت ملی، ارز مورد نیاز خود را در سقف تعیین‌شده خریداری کنند.
بانک مرکزی پیش‌تر اعلام کرده بود که در مرحله نخست یک میلیارد دلار اسکناس برای اجرای این طرح عرضه خواهد شد و در مجموع نیز امکان عرضه تا سقف ۲ میلیارد دلار وجود دارد. این سیاست با هدف پاسخ‌گویی به بخشی از تقاضای ارز و انتقال معاملات از بازار آزاد به شبکه رسمی ارزی اجرا شده است.
بر اساس دستورالعمل جدید، متقاضی خرید ارز باید بالای ۱۸ سال سن داشته باشد و ارائه کارت ملی برای انجام فرآیند خرید الزامی است. سقف تأمین ارز در این سرفصل نیز برای هر فرد ۱۰ هزار دلار تعیین شده است.
یکی از نکات مهم این طرح آن است که خرید ارز با کارت ملی مانعی برای استفاده از سایر سرفصل‌های ارزی ایجاد نمی‌کند. بنابراین افرادی که از این طریق ارز دریافت می‌کنند، همچنان می‌توانند در صورت برخورداری از شرایط لازم، از سرفصل‌هایی مانند ارز مسافرتی و ارز مورد نیازهای ضروری نیز استفاده کنند.
نرخ اولیه عرضه دلار در طرح جدید بانک مرکزی ۲۵۹ هزار تومان تعیین شده است. این نرخ در شرایطی اعلام شده که قیمت دلار در بازار آزاد در محدوده بالاتری قرار گرفته و همین موضوع، اختلاف میان نرخ عرضه رسمی و بازار آزاد را به یکی از محورهای مورد توجه متقاضیان تبدیل کرده است.
بر این اساس، متقاضیان علاوه بر شرایط دریافت ارز، میزان فاصله قیمت دلار در این طرح با نرخ بازار آزاد را نیز مورد توجه قرار می‌دهند؛ چراکه در صورت خرید ارز با نرخ پایین‌تر از بازار، ارزش اسمی ارز خریداری‌شده در بازار آزاد بیشتر خواهد بود.
قیمت دلار در بازار آزاد در لحظه نگارش این خبر ۲۶۷ هزار و ۵۰۰ تومان است که نسبت به روز گذشته ۹ هزار و ۳۵ تومان افزایش داشته است. به این ترتیب، بازار آزاد در نخستین روز هفته شاهد رشد قابل توجه نرخ دلار بوده و فاصله قیمت آن با نرخ عرضه اعلام‌شده در طرح جدید بانک مرکزی نیز بیشتر شده است.
با توجه به نرخ اولیه ۲۵۹ هزار تومانی اعلام‌شده برای عرضه دلار در این طرح و قیمت حدود ۲۶۷ هزار و ۵۰۰ تومانی دلار در بازار آزاد، اختلاف دو نرخ در حدود ۸ هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر دلار است.
در صورت خرید سقف ۱۰ هزار دلار، اختلاف اسمی میان ارزش ارز خریداری‌شده با نرخ طرح و ارزش همان میزان دلار با نرخ بازار آزاد، حدود ۸۵ میلیون تومان خواهد بود. با این حال، این رقم به معنای سود قطعی خریدار نیست؛ زیرا نرخ دلار در بازار آزاد و همچنین نرخ عرضه بانک مرکزی می‌تواند تغییر کند و هزینه‌ها و شرایط نهایی معامله نیز باید در محاسبه لحاظ شود.
برای محاسبه اختلاف اسمی، اگر نرخ عرضه ۲۵۹ هزار تومان و نرخ بازار آزاد ۲۶۶ هزار تومان در نظر گرفته شود، فاصله قیمت هر دلار ۷ هزار تومان خواهد بود. بنابراین فردی که بتواند سقف ۱۰ هزار دلار را با نرخ اعلام‌شده خریداری کند، در مقایسه با ارزش همان میزان دلار با نرخ بازار آزاد، با اختلافی حدود ۷۰ میلیون تومان مواجه خواهد بود.
البته میزان منفعت واقعی به قیمت زمان فروش ارز بستگی دارد. اگر نرخ بازار آزاد کاهش پیدا کند یا فاصله میان نرخ رسمی و آزاد کمتر شود، این اختلاف نیز کاهش خواهد یافت؛ بنابراین رقم ۷۰ میلیون تومان صرفاً بیانگر فاصله اسمی دو نرخ در قیمت‌های مورد اشاره است و نمی‌توان آن را سود قطعی تلقی کرد.